Jalgaon साठी अभिमान! रावेरच्या पाटील यांना राज्यस्तरीय पुरस्कार

जलभूषण पुरस्कार 2022 जाहीर: महाराष्ट्र शासनाचा मोठा निर्णय; जलसंपदा क्षेत्रातील ‘या’ मान्यवरांचा गौरव

प्रस्तावना

महाराष्ट्र शासनाने जलसंपदा आणि जलसंधारण क्षेत्रात उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या व्यक्तींना गौरविण्यासाठी दिला जाणारा “जलभूषण पुरस्कार 2022” जाहीर केला आहे. हा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री स्व. शंकरराव चव्हाण यांच्या जन्मशताब्दी वर्षानिमित्त देण्यात येत असून राज्यातील जलव्यवस्थापन क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या व्यक्तींचा सन्मान करण्यात आला आहे.

राज्याच्या जलसंपदा विभागाने 23 एप्रिल 2026 रोजी जारी केलेल्या शासन निर्णयानुसार या पुरस्कारांची अधिकृत घोषणा करण्यात आली आहे. या निर्णयामुळे जलसंधारण आणि पाणी व्यवस्थापन क्षेत्रात काम करणाऱ्या व्यक्तींना प्रोत्साहन मिळणार आहे.

---

जलभूषण पुरस्काराची पार्श्वभूमी

महाराष्ट्रात जलसंकट ही एक गंभीर समस्या बनत चालली आहे. विशेषतः ग्रामीण भागात पाण्याची टंचाई, शेतीसाठी अपुरा पाणीपुरवठा आणि जलसंधारणाच्या मर्यादित उपाययोजना यामुळे परिस्थिती अधिकच गंभीर होते.

याच पार्श्वभूमीवर राज्य शासनाने माजी मुख्यमंत्री स्व. शंकरराव चव्हाण यांच्या जन्मशताब्दी निमित्ताने जलसंपदा, जलसंधारण आणि पाणीपुरवठा क्षेत्रात उत्कृष्ट कार्य करणाऱ्या व्यक्तींना सन्मानित करण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यातूनच “जलभूषण पुरस्कार” सुरू करण्यात आला.

---

पुरस्कारासाठी निवड प्रक्रिया कशी झाली?

या पुरस्कारासाठी इच्छुक उमेदवारांकडून ऑनलाइन अर्ज मागविण्यात आले होते. त्यानंतर:

• अर्जांची सखोल छाननी करण्यात आली
• पात्र उमेदवारांचे मूल्यमापन करण्यात आले
• राज्यस्तरीय छाननी समितीची नियुक्ती करण्यात आली
• अंतिम निवड सक्षम प्राधिकरणाच्या मंजुरीने करण्यात आली

या संपूर्ण प्रक्रियेनंतर जलसंपदा विभागाने अंतिम यादी जाहीर केली आहे.

---

जलभूषण पुरस्कार 2022 विजेते (पूर्ण यादी)

🥇 प्रथम क्रमांक

डॉ. विजय देशमुख
अध्यक्ष, शरद पाणी वापर संस्था, ता. वरुड, जि. अमरावती

👉 जलसंधारण आणि पाणी व्यवस्थापन क्षेत्रातील त्यांच्या उल्लेखनीय कार्यासाठी त्यांना प्रथम क्रमांक देण्यात आला आहे.

---

🥈 द्वितीय क्रमांक

श्री. नरहरी नामदेवराव शिवपूरे
सचिव, ग्रामविकास संस्था, ता. छत्रपती संभाजीनगर

👉 ग्रामीण भागातील जलसंधारण आणि जनजागृती मोहिमांमध्ये त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.

---

🥉 तृतीय क्रमांक (विभागून)

1. श्री. भजनदास विठ्ठल पवार
रा. कडबनवाडी, ता. इंदापूर, जि. पुणे

2. श्री. रतिराम सिताराम पाटील
मु.पो. मोरगाव खुर्द, ता. रावेर, जि. जळगाव

👉 या दोघांनीही स्थानिक स्तरावर जलसंधारणासाठी उल्लेखनीय कार्य केले असून त्यांना संयुक्तपणे तृतीय क्रमांक देण्यात आला आहे.

---

पुरस्काराचे महत्त्व काय आहे?

जलभूषण पुरस्कार हा केवळ सन्मान नसून तो राज्यातील जलव्यवस्थापन क्षेत्रातील उत्कृष्ट कामगिरीला प्रोत्साहन देणारा एक महत्त्वाचा उपक्रम आहे.

✔️ प्रमुख उद्दिष्टे:

• जलसंधारणाला चालना देणे
• ग्रामीण भागात पाणी व्यवस्थापन सुधारणा
• नवकल्पना आणि स्थानिक उपाययोजना प्रोत्साहित करणे
• समाजामध्ये जलजागृती निर्माण करणे

---

आर्थिक तरतूद आणि निधी

या पुरस्कारासाठी लागणारा खर्च “यशवंतराव चव्हाण विकास प्रशासन प्रबोधिनी (YASHADA)” अंतर्गत चालणाऱ्या जलसाक्षरता कार्यक्रमातून केला जाणार आहे.

• निधी लेखा शीर्ष: 2701 (मोठे व मध्यम प्रकल्प)
• आर्थिक वर्ष: 2025-26

यामुळे हा उपक्रम अधिक संघटित आणि दीर्घकालीन स्वरूपात राबवला जाणार आहे.

---

राज्यातील जलव्यवस्थापनासाठी सकारात्मक पाऊल

जलभूषण पुरस्काराच्या माध्यमातून राज्य शासनाने जलसंपदा क्षेत्रातील काम करणाऱ्या व्यक्तींना केवळ सन्मानित केले नाही, तर त्यांच्या कार्याला व्यापक स्तरावर मान्यता दिली आहे.

यामुळे:

• इतरांना प्रेरणा मिळेल
• नवीन प्रकल्पांना चालना मिळेल
• जलसंधारण क्षेत्रात नवकल्पना वाढतील

---

तज्ज्ञांचे मत

जलसंपदा तज्ज्ञांच्या मते, अशा पुरस्कारांमुळे समाजात जलसंवर्धनाबद्दल जागरूकता वाढते. विशेषतः ग्रामीण भागात स्थानिक पातळीवर काम करणाऱ्या व्यक्तींना यामुळे मोठे व्यासपीठ मिळते.

---

जळगाव जिल्ह्यासाठी अभिमानाची बाब

या यादीत जळगाव जिल्ह्यातील रावेर तालुक्यातील रतिराम पाटील यांचा समावेश झाल्यामुळे जिल्ह्यासाठी ही अभिमानाची बाब ठरली आहे. त्यांच्या कार्यामुळे स्थानिक पातळीवर जलसंधारणाला चालना मिळाली आहे.

• जलभूषण पुरस्कार 2022
• Maharashtra Jalbhushan Award
• Maharashtra Government GR 2026
• Water Conservation Award Maharashtra
• Jalgaon News Water Award
• Water Management Maharashtra

महाराष्ट्र शासनाचा जलभूषण पुरस्कार 2022 जाहीर करण्याचा निर्णय हा जलसंधारण क्षेत्रासाठी एक मोठा टप्पा ठरतो. या पुरस्कारामुळे जलव्यवस्थापनात उत्कृष्ट काम करणाऱ्या व्यक्तींना योग्य सन्मान मिळत असून भविष्यात अधिक लोक या क्षेत्रात काम करण्यास प्रेरित होतील.

जलसंकटाच्या वाढत्या समस्येला तोंड देण्यासाठी अशा उपक्रमांची गरज असून शासनाचा हा निर्णय निश्चितच सकारात्मक आणि दूरदृष्टीचा आहे.