मुंबई: १२ वर्षीय मुलीच्या पोटातून काढला केसांचा मोठा गोळा; ३ तासांच्या यशस्वी शस्त्रक्रियेने वाचले प्राण

​मुंबईमध्ये नुकतीच एक थक्क करणारी वैद्यकीय घटना समोर आली आहे. सतत पोटदुखीने त्रस्त असलेल्या एका १२ वर्षांच्या चिमुरडीच्या पोटातून डॉक्टरांनी चक्क केसांचा मोठा गोळा (Hairball) बाहेर काढला आहे. तब्बल ३ तास चाललेल्या या गुंतागुंतीच्या शस्त्रक्रियेनंतर मुलीला जीवदान मिळाले असून, या घटनेने पालकांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे.

​नेमकी घटना काय?

​संबंधित मुलीला गेल्या काही दिवसांपासून असह्य पोटदुखी, उलट्या आणि काहीही न पचण्याचा त्रास होत होता. पालकांनी तिला मुंबईतील एका रुग्णालयात दाखल केले. सुरुवातीला हा सामान्य पचनाचा त्रास वाटत होता, परंतु जेव्हा डॉक्टरांनी CT Scan आणि Ultrasonography केली, तेव्हा पोटाचा मोठा भाग एका विचित्र वस्तूने व्यापलेला असल्याचे दिसून आले.

​३ तास चालली शस्त्रक्रिया

​मुलीची प्रकृती खालावत असल्याने डॉक्टरांनी तातडीने शस्त्रक्रियेचा निर्णय घेतला. अनुभवी डॉक्टरांच्या टीमने ३ तास मेहनत घेऊन तिच्या जठरात अडकलेला केसांचा भलामोठा गोळा (ज्याला वैद्यकीय भाषेत Bezoar म्हणतात) बाहेर काढला. या गोळ्याचा आकार आणि वजन पाहून डॉक्टरांनाही धक्का बसला.

​वैद्यकीय भाषेत याला काय म्हणतात?

​या आजाराला 'रॅपन्झेल सिंड्रोम' (Rapunzel Syndrome) किंवा 'ट्रायकोबेझोर' (Trichobezoar) असे म्हटले जाते. ही एक दुर्मिळ मानसिक आणि शारीरिक स्थिती आहे, ज्यामध्ये रुग्ण स्वतःचेच केस तोडून खातात.

• ​ट्रायकोटिलोमॅनिया (Trichotillomania): केस उपटण्याची ओढ लागणे.
• ​ट्रायकोफॅगिया (Trichophagia): उपटलेले केस गिळण्याची सवय.

​केस पचत नसल्यामुळे ते जठरामध्ये साठत राहतात आणि कालांतराने त्याचा एक घट्ट गोळा तयार होतो, जो अन्नमार्गात अडथळा निर्माण करतो.

​या आजाराची प्रमुख लक्षणे (Symptoms to Watch)

​जर तुमच्या घरातील मूल खालील लक्षणे दाखवत असेल, तर सावध होणे गरजेचे आहे:

1. ​सतत पोट फुगणे किंवा पोटात जडपणा वाटणे.
2. ​खाल्लेले अन्न वारंवार उलटून पडणे.
3. ​भूक मंदावणे आणि वजन वेगाने कमी होणे.
4. ​मुलाने लपून केस खाताना आढळणे.
5. ​पोटाला स्पर्श केल्यावर तिथे गाठ जाणवणे.

​पालकांसाठी महत्त्वाचा सल्ला

​अनेकदा मुले तणावाखाली किंवा मानसिक अस्वस्थतेमुळे अशा सवयी जडवून घेतात. जर मुलांना केस खाण्याची सवय असेल, तर त्याला केवळ ओरडून चालणार नाही. अशा वेळी:

• ​मुलांशी संवाद साधा आणि त्यांच्या वागण्यातील बदलांकडे लक्ष द्या.
• ​तातडीने मानसोपचारतज्ज्ञ (Psychiatrist) आणि पोटविकार तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
• ​आरोग्यदायी आहार आणि सवयींबाबत मुलांमध्ये जागरूकता निर्माण करा.

मुंबईतील डॉक्टरांच्या तत्परतेमुळे या मुलीचे प्राण वाचले असले, तरी ही घटना पालकांसाठी धोक्याची घंटा आहे. मुलांच्या छोट्या सवयींकडे दुर्लक्ष करणे भविष्यात मोठ्या शस्त्रक्रियेला आमंत्रण देऊ शकते.